۱۳۹۹/۰۶/۱۲ بدون نظر

وحدت آرمانی حوزه و دانشگاه

نویسنده: مجتبی حدادی

پرواضح است که یکی از اساسی ترین چالش های پیش روی نظام اسلامی جنگ نرم و تهاجمات فرهنگی است که از سوی غرب نسبت به باورها و سنت های ایرانیان پدید آمده است . در این بین دانشگاه و حوزه به عنوان دو بنیاد اساسی تربیت و علم آموزی و همچنین جایگاهی برای تولید مفاهیم اندیشه ای نقش بسیار گسترده ای در مقابله با این هجمه گسترده فرهنگی دارد .

    در این اثنا حوزه و دانشگاه به عنوان دو مرکز تولید اساسی فکر و اندیشه باید توجه ویژه ای به پاسخگویی به شبهات ایجادی از سوی غرب داشته باشند . در چند ساله اخیر غرب به خوبی نشان داده است که برنامه ریزی های گسترده ای برای اشاعه فرهنگ مبتذل و نهیلیستی لیبرالیسم در جهان دارد .
    اما بی شک مقابله با امواج جهانی سازی به سکب غربی نیازمند بسط تئوری ” عقلانیت دینی ” است . در ذیل این تئوری می توان گفت که ما برای حضور قدرتمندانه در قرن بیست و یکم نیازمند اسلامی هستیم که بتواند نیازهای بشرن مدرن و پسامدرن را پاسخ دهد. در واقع نخبگان باید ارزش ها و باورهای دینی را با نیازهای و مقتضیات قرن ۲۱ تطبیق دهند. البته تاکید می کنیم که منظور از تطبیق ، استحاله ارزش های دینی و یا تسامح در مقابل غرب مدرن نیست اما به هرحال رشد و توسعه فرهنگی و اقتصادی و… در قرن ۲۱ نیازمند نگاهی عقل گرایانه به مبانی دینی است.

    اما باید گفت برای بسط تئوریک عقلانیت دینی ما نیازمند وحدت و همکاری حوزه و دانشگاه هستیم. امروز آنچه که در دانشگاه ها تدریس می شود غالبا علوم پوزیتیویستی است . در واقع علوم آکادمیک در پی نگاه ابزاری به دانش است و این دانش ها به سمت دستیابی به رفاه هر چه بیشتر سوق دارند . در حالی که در علوم اسلامی که در حوزه تدریس می شود اصل بر حقیقیت شناسی ، پیگیری و تدوین رابطه انسان با خدا و محیط و سایر علومی است که به کنه زندگی بشر می پردازد . اما برای رسیدن به عقلانیت دینی ما نیازمند وحدت این دو بنیاد علمی در کشور هستیم . در وقاع عقلانیت دینی خود متشکل است از دو اصل ” عقلانیت ” و ” دین ” .

     البته پرواضح است که عقلانیت دینی ماورای عقل و دین است و ترکیب این دو ماهیتی متفاوت از عقل و دین منفک از هم است . به عبارت بهتر برای نیل به عقلانیت دینی ما نیازمند عقل ابزاری هستیم که در خدمت مبانی اصیل دینی در آمده است. امروز در غرب نیز پیشرفت های تکنولوژیک گسترده ای در حال وقوع است اما دیده می شود که این پیشرفت ها در صدد نفسانیت محوری انسان ها مصروف می گردد.

از این روست که ضروری می نماید تا ” عقل مدرن ” در راستای انسان شناسی متکی به وحی به کار گرفته شود که این مهم جز با وحدت آرمانی حوزه و دانشگاه پدید نخواهد آمد. در واقع وحدت بین حوزه و دانشگاه باید وحدت آرمانی ـ اخلاقی، سیاسی ـ اجتماعی باشد.اپرواضح است که این وحدت به معنای تداخل و یا تصادم حوزه و دانشگاه نیست بلکه هدف اصلی یگانگی روح حاکم بر این دوبنیاد دانش محور است. اگر روحیه ای واحد و یکسان بر این دو مرکز حاکم باشد ثمره کار چیزی جز تفکیک و عقل و وحی نیست که در نهایت به بسط عقلانیت دینی منجر خواهد شد.لذا باید گفت حوزه های علمیه می بایست برای گسترش هرچه بیشتر اندیشه های اسلامی بکوشند و دانشگاه نیز به عنوان عضو بزرگی از جامعه می بایست به شفاف سازی فضا بپردازند .

     امروز مع الاسف فضاهای دانشگاه ها و حوزه ها از تفاوت های بسیار جدی باهم برخورداردند . مقابله در جنگ نرم نیازمند پشتیبانی گسترده هر دو این بنیادهاست. وحدت حوزه ودانشگاه ضرورت غیر قابل انکاری برای مواجه با حملات نرم و تبلیغاتی دشمن است . البته همان طور که پیشتر اشاره شد وحدت حوزه و دانشگاه به معنای یگانه شدن این دو بخش نیست .حوزوی کردن دانشگاه ها یا دانشگاهی کردن حوزه های علمیه کاردرستی نیست . بلکه این دو پایگاه باید در مسیرهای مختلف اما در یک راستا حرکت کنند. امروز متاسفانه دانشگاهها ما به نحوی در راستای سکولاریسم حرکت می کنند و نمی توانند به خوبی مبانی و اندیشه های اصیل اسلامی را به دانشجویان بیاموزند . این در حالی است که حوزه ها نیز هنوز با نیازهای جدید جامعه اخت نشده اند و از همان روش های قدیمی استفاده می کنند . امروز ایران اسلامی به عنوان پایگاه بزرگ شیعه که به تحقق آرمان های بلند مهدوی می اندیشد می بایست از پشتوانه تئوریک گسترده ای برای پاسخگویی به نیازهای جهانی برخوردار باشد . ایران مهد اندیشه های ناب اسلامی است و تمامی جهانیان انتظار دارند که کارکردهای موثر این اندیشه ها و مبانی را در داخل ایران ببیند .

    اما در نهایت باید گفت برای پاسخگویی به نیاز های امروز جامعه اسلامی و دفع خطر تهدیدات جنگ نرم وحدت حوزه و دانشگاه و حرکت این دو بنیاد در یک مسیر ضروری به نظر می رسد . البته همان طور که پیشتر نیز اشاره شد این معنای یکسان سازی این دو پایگاه علم محور نیست بلکه غالبا باید سعی در هم راستای و حرکت در جهت آرمان های بلند انقلاب اسلامی باشد.
    
    

 روزنامه رسالت، شماره ۶۹۸۵ به تاریخ ۲۵/۲/۸۹، صفحه ۱۷ (گفتگو)

 

پایگاه اطلاع رسانی نهاد نمایندگی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

 

برچسب ها

ارسال نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ضبط پیام صوتی

زمان هر پیام صوتی 5 دقیقه است