به گزارش پایگاه اطلاعرسانی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، حجتالاسلاموالمسلمین حریزاوی، قائممقام سازمان تبلیغات اسلامی کشور، در جمع اساتید و فعالان قرآنی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی—به میزبانی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در این دانشگاه و در قالب پنجاهودومین جلسه تفسیر—با تأکید بر «کاربردهای روزِ قرآن در مواجهه با تحولات جهانی»، بخشهایی از آیات سوره «طه» و ماجرای مواجهه حضرت موسی(ع) و فرعون را ناظر به شرایط سیاسی و رسانهای امروز تبیین کرد.
او با اشاره به اینکه رهبر معظم انقلاب در مقاطع مختلف، وضعیت کنونی جهان را قابل تطبیق با الگوی «تقابل موسی و فرعون» دانستهاند، گفت: امروز با برجستهتر شدن رفتارهای سلطهگرانه و «روش فرعونی» سردمداران قدرت در جهان، بسیاری از افکار عمومی و آزادیخواهان نسبت به ماهیت این جریان آگاهتر شدهاند و «بیآبرویی طاغوت جهانی» از گذشته آشکارتر است.
حریزاوی محور اصلی تحلیل خود را بر مفهوم «سحرِ جدید» و عملیات روانی رسانهای بنا کرد و با استناد به آیات سوره طه، توضیح داد که قرآن در صحنه رویارویی موسی(ع) و ساحران فرعون، بر عنصر «خیالسازی» و واقعنماییِ امر غیرواقعی دست میگذارد؛ همانجا که قرآن میفرماید از سحر آنان «چنین خیال میشد که طنابها و عصاها حرکت میکنند» و تعبیر «یُخَیَّلُ إِلَیْهِ» را به کار میبرد.
به گفته او، این سازوکار در دنیای امروز در قالب «جنگ شناختی» و «جنگ ترکیبی» بازتولید شده است؛ یعنی دشمن با بزرگنمایی، تحریف دادهها، تولید انبوه خبر و روایتسازی، به جای واقعیت، «تصویرِ واقعیت» را به مخاطب القا میکند. وی با اشاره به تجربههای اخیر، افزود: در این مدل، خبر و روایت طوری تنظیم میشود که افکار عمومی دچار خطای محاسباتی شده و تصمیمها بر مبنای برداشتهای القایی شکل بگیرد.
قائممقام سازمان تبلیغات اسلامی با تمرکز بر آیه «فَأَوْجَسَ فِی نَفْسِهِ خِیفَهً مُوسَىٰ» گفت: ترس موسی(ع) از جان خود نبود، بلکه نگرانی او از اثرگذاری عملیات روانی ساحران بر مردم بود؛ یعنی ترس از انحراف افکار عمومی و فاصله گرفتن جامعه از حقیقت. او این نکته را یک کلیدِ فهم برای امروز دانست و تصریح کرد: امروز هم نقطه آسیبپذیری جوامع، «افکار عمومی» است و میدان اصلی، میدان ادراک و روایت است.
حریزاوی در ادامه، واکنش فرعون پس از ایمان آوردن ساحران را نمونهای از ماهیت نظامهای طاغوتی معرفی کرد؛ جایی که فرعون میگوید: «آیا قبل از اینکه من اجازه بدهم ایمان آوردید؟» و این را نشانهای از آن دانست که در ساختار طاغوت، «آزادی» و «حق انتخاب» به رسمیت شناخته نمیشود و حتی باور و ایمان نیز باید تحت کنترل قدرت باشد.
وی افزود: فرعون در ادامه برای توجیه شکست، به ساحران نسبتسازی میکند و آنها را متهم میکند که موسی(ع) «بزرگ شماست» و سحر را او به شما آموخته؛ سپس با تهدیدهای شدید (قطع دست و پا و به دار آویختن) تلاش میکند روند فروپاشی روایتِ خود را متوقف کند. به گفته او، این الگو در سیاست امروز هم قابل مشاهده است: وقتی روایتِ جریان سلطه شکست میخورد، مسیر به سمت «اتهامزنی»، «برچسبگذاری»، «تهدید»، «سرکوب» و «حذف» میرود.
او با استناد به ادامه آیات که «آنچه ساختهاند، فقط کیدِ ساحر است و ساحر به رستگاری نمیرسد»، تأکید کرد: قرآن به مخاطب اطمینان میدهد که عملیات روانی و فریب رسانهای—even اگر پرصداترین تصویر را بسازد—در نهایت به مقصد نمیرسد و حقیقت قابلیت بازگشت و آشکار شدن دارد؛ همانگونه که در پایان ماجرا، ساحران به حقیقت رسیدند و «سجده» کردند.
حریزاوی در پایان سخنان خود، تبیین «سحر رسانهای» و سازوکارهای تحریف را یک ضرورت برای جامعه دانشگاهی و نخبگانی دانست و گفت: اگر میدان امروز، میدان ادراک و روایت است، باید با تکیه بر آموزههای قرآن، هم تحلیل دقیقتر از جنگ شناختی داشت و هم راهبردهای مواجهه را در سطح نخبگان، دانشگاه و جامعه تقویت کرد.
دیدگاهتان را بنویسید